Waxbarashada dalka Masar?
Qaahira - Maarso 12, 2004



Dalka Masar wuxuu Soomaaliya la lahaa xiriir aad u fog, wuxuuna xiriirkaas soo taxnaa illaa xilligii Faraacinada ay xukumi jirtay Masar illaa iyo hadda, wuxuuna ka bilaabmey xiriir ganacsi. Boqoraddii Xatshabsuut ayaana ahayd tii xiriirkaas sii xoojisay, una dirtay wufuud waddankii Puntu (Soomaaliya) si ay u soo hirgeliyaan ganacsiga bukhuurka, fooxa iyo beenyada oo ay Soomaalidu dhoofin jirtay, caanna ku ahayd ka ganacsigiisa, xilligaas oo ay taariikhyahanadu ku sheegaan inay ahayd 1700 sanno ka hor dhalashadii Nabi Ciisa.

Wuxuu xiriirkaas ganacsi sii jiraba, wuxuu joogsaday xilligii uu isticmaarku qabsaday dalka Soomaaliya, hase yeeshee Masar waxay sii wadday taakuleynta sidii lagula dagaallami lahaa isticmaarka iyo u fidinta deeqaha waxbarasho ee daka Soomaalida, taas oo aad u soo korortay xilligii wisaayada caalamiga ah uu waddanka ku jirey inay ardey badan oo Soomaaali ah deeq waxbarsho ah ka heleen dalka Masar, waxaana dadkaasi laga xusi Sheekh Maxamed Xuseen oo ka mid ahaa Aasaasayaashii, isla markaana noqday Guddoomiyihii SYL.

Dalka Masar waxaa uu ka mid yahay waddamada ugu badan ee ay Soomaalida ka hesho deeqaha waxbarasho, waxna ka barta ardey aad u fara badan, waana xaruunta Azharu Shariif, waana meesha kaliya ee ugu badan ee ay ardeydu ay ka helaan deeqaha waxbarasho marka laga reebo dalka Suudaan oo ah waddanka aan Soomaaliya ka hagran deeqaha waxbarasho garab taagnaana Soomaalida mar walba deeqo waxbarashana u fidin jirey weligiis.

Deeqaha waxbarasho ee ay Azhar bixiso waxaa Soomaalida loo mariyaa safaarada dowlada Masar ee Muqdishu iyo Nairobi. Deeqaha Azhar keliya kuma koobna, waxaa ka loo jira deeqo waxbarasho oo ay Soomaalida ka hesho jaamicadaha Qaahira iyo Caynu Shamsi, waxayna u soo mariyaan safaarada Soomaalida ee Qaahira, taas oo ay u qeybiso ama ay siiso ardeyda Soomaaliyeed.

Waxaa kaloo jira machad sare oo la yiraahdo (Machadka cilmi-baarista iyo daraasaadka Carbeed) oo raacsan Jaamicada Carabta, waana Machadka keliya ee siiya deeqda waxbarasho ee ka sarreeysa shahaadada koowaad ee jaamicada sida mastareedka iyo daktareedka ayna dhigtaan ardey badan oo Soomaliyeed takhasusyo kala duduwana ka diyaariya. Ardeydaas waxay ka soo kala baxeen jaamicado kala gegedisan kuwa dalka iyo kuwa dibadda, laakiin ardeyda ugu badan ee dhigata ay ka soo baxeen Jaamicada Muqdisho, iyadoo Jaamicada Muqdishana ay tahay jaamicada keliya ee ka haysata ictiraafka iyo iskaashiga jaamicadaha Carbta iyo kuwa Islaamka iyo jaamicado kaleba.

Waxaa kaloo jira jaamicado gaar loo leeyahay (private universities) oo ay ka mid tahay jaamacadda 6da Oktoobar iyo Akadeemiyada Badda iyo kuwo kale oo badan. Waxaa kaloo jira machadyo sar sare oo gaar loo leeyahay oo iyaguna bixiya dibloomooyin sarsare oo ay ardey Soomaaliyeed wax ka bartaan.

Waxaa sidoo kale xusid mudan in dhallinyaro fara badan ay iyagoo farsado waxbarsho heli karo ay ka doorbidayaan inay tahriibaan ama ay doonayaan in ay aadaan Yurub si ay qaxooti u noqdan ama ay Mareeykanka aadaan si ay u qabtaan shaqooyin aan u qalmin mar walba ka hadlaan buufis (oo micnaheedu yahay in uu qofka jeclaado dibadaha) iyo safar waxayna habeenkii oo dhan ku dhamaystaan wakhtigooda meelaha internetnetka si ay wax ugu faduuliyaan maalinkii oo dhan ay hurdo balwad ka digteen.

Ugu danbayntii waxaa dibadda ka soo laabtay oo haatan Masar aad u soo dagay qoysas fara badan oo u soo baqay ilmahooda iyagoo badankoda ka soo laabtay waqooyiga Maraykanka (Maraykanka iyo Kanada) iyoYurub si ay carruurtooda waxbarasho iyo barbaarin ugu helaan, dalka Masar-na uga diiwaan geliyay dugsiyo iyo meelaha xanaanada caruurta .

Waxaa Qoray:
C/naasir Sh. Xasan Axmed Faqiih
Wakiilka Somali Education
Qaahira - Masar